Florentijnse gothiek in de Galleria dell’Accademia

jacopo cione

De laatste sectie van het museum Galleria dell’Accademia is gewijd aan florentijnse schilderkunst uit de dertiende en veertiende eeuw, met de oudste werken uit het hele museum verdeeld over drie zalen. Eén zaal is gewijd aan schilderijen in tempera en goud op paneel uit de dertiende en de vroege veertiende eeuw, een andere aan volgelingen van Giotto die actief waren in Florence rond het midden van de veertiende eeuw en weer een andere aan de gebroeders Orcagna.

Het zijn allemaal werken met religieuze onderwerpen die afkomstig zijn uit kerken en conventen uit de florentijnse en toscaanse streek. In de eerste zaal, die gewijd is aan schilderkunst uit de 13e en 14e eeuw, kan men religieuze werken bewonderen van toscaanse kunstenaars zoals Pacino di Bonaguida, Maestro della Maddalena en Grifo di Tancredi. Van de eerst genoemde is de Levensboom (1305-10): het grootste beschilderde paneel uit de zaal met een weergave van de gekruizigde Christus waarbij het houten kruis de Levensboom voorstelt. Deze boom is de essentie van de Redding, produceert twaalf oogsten per jaar en brengt de mens de gaven van God, volgens de verzen uit de Apocalips (22,2). Aan de boom bevinden zich twaalf takken waaraan ronde vruchten hangen die de verhalen van het leven van Christus weergeven. Dit kunstwerk, vol symboliek en gemaakt met een grote verfijndheid in detail moest inspireren tot diepgaande meditatie.

Koop tickets online

In de tweede zaal treffen we werken aan van florentijnse schilders die de volgelingen waren van  Giotto, zoals Bernardo Daddi en Taddeo Gaddi. Giotto vernieuwde middeleeuwse schilderkunst door een meer natuurlijke weergave van de omringende wereld te laten zien, zoekende naar "de Schoonheid binnen het Ware". Van deze grote toscaanse meester bevindt zich hier slechts een fragment van een fresco met het hoofd van een herder, afkomstig uit de Badia Fiorentina. Van Bernardo Daddi kunnen we een groot beschilderd kruis bewonderen die opvalt vanwege het formaat. Het grote gevormde kruisbeeld geeft Christus aan het kruis weer als "Christus patiens", met een zwaar lichaam en gebogen benen, volgens de door Giotto gelanceerde iconografie aan het begin van de eeuw. Een andere belangrijke schilder was Taddeo Gaddi, die vierentwintig jaar in het atelier van Giotto doorbracht. In deze zaal kunnen we talrijke meerlobbige panelen vinden met verhalen van Christus en de Heilige Franciscus afkomstig uit de Santa Croce basiliek van Florence, waar het oorspronkelijk het houten koorgestoelte decoreerde. Verder zijn er tevens kleine draagbare religieuze iconen, gemaakt voor toewijding in de privé sfeer.

De laatste zaal bevat schilderingen op hout van de Orcagna broers, die in Florence leefden in de vijftiende eeuw. Andrea, Nardo en Jacopo di Cione werkten in het bloeiende atelier van de oudste en meest beroemde van de drie, Andrea, bijgenaamd "Orcagna", wat de Aartsengel betekend. Het atelier was goed bekend in Florence en ontving opdrachten voor beeldhouwwerken, schilderwerk en architectonisch werk. Hier zijn twee hoogst belangrijke altaarstukken tentoongesteld, met name een werk van Andrea di Cione, Pinksteren, en een van Nardo di Cione, de Drieëenheid. Het werk Pinksteren geeft het moment weer wanneer de Heilige Geest, gesymboliseerd door een witte duif, neerdaalt in de vorm van vuurtongen op de Apostelen, die rondom Maria staan. De Drieëenheid daarentegen is indrukwekkend vanwege de monumentale plaatsing van het middelste deel van de triptiek, met de imposante figuur van God de Vader zegenend achter de gekruizigde Christus en de duif van de Heilige Geest. Het belangrijkste werk wat te zien is in deze zaal is de majestueuze Kroning van de Maagd van Jacopo di Cione, gerestaureerd in 2011 en slechts recentelijk - in 2014 - in het museum opgenomen voor expositie. 

Koop tickets online